มาตรฐานหน้าแปลน JIS10K, ANSI150, PN10/16 ต่างกันยังไง
เวลาสั่งวาล์วหรือหน้าแปลน มักเจอตัวย่อ JIS10K, ANSI150P, PN10/16 ที่หลายคนสับสนว่าคืออะไร แตกต่างกันตรงไหน และทำไมเลือกผิดแล้วต่อกันไม่ได้ บทความนี้อธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ก่อนสั่งซื้อ
ทำไมต้องมีหลายมาตรฐาน
หน้าแปลน (Flange) แต่ละประเทศ/ภูมิภาคพัฒนามาตรฐานของตัวเองขึ้นมา กำหนดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง จำนวนรูสลัก ตำแหน่งรู และความหนาที่ต่างกัน เครื่องจักรและอุปกรณ์ที่นำเข้าจากแต่ละประเทศจึงมาพร้อมมาตรฐานหน้าแปลนของประเทศนั้น ทำให้ในไทยต้องมีทั้ง 3 มาตรฐานให้เลือกใช้ตามระบบเดิมที่มีอยู่
JIS10K — มาตรฐานญี่ปุ่น
JIS (Japanese Industrial Standards) เป็นมาตรฐานที่พบมากที่สุดในโรงงานไทย เพราะเครื่องจักรจากญี่ปุ่นเข้ามาในไทยเป็นจำนวนมาก เลข "10K" หมายถึงระดับพิกัดแรงดัน (Kg/cm²) ที่หน้าแปลนรับได้
ANSI150P — มาตรฐานอเมริกา
ANSI (American National Standards Institute) อ้างอิงตามมาตรฐาน ASME B16.5 เลข "150" หมายถึง Class 150 ซึ่งเป็นระดับพิกัดแรงดัน/อุณหภูมิตามตาราง พบมากในเครื่องจักรและระบบที่นำเข้าจากอเมริกาหรือยุโรปบางส่วน
PN10/16 — มาตรฐานยุโรป
PN (Pressure Nominal) เป็นมาตรฐานยุโรป ตัวเลขต่อท้ายบอกแรงดันใช้งานเป็นหน่วยบาร์ (bar) โดยตรง เช่น PN10 = รับแรงดันประมาณ 10 บาร์, PN16 = รับแรงดันประมาณ 16 บาร์ ยิ่งเลขสูงยิ่งรับแรงดันได้มากขึ้น
ตารางเทียบ 3 มาตรฐาน
| มาตรฐาน | แหล่งที่มา | ความหมายของตัวเลข | พบมากใน |
|---|---|---|---|
| JIS10K | ญี่ปุ่น | ระดับพิกัดแรงดัน (Kg/cm²) | โรงงานไทยทั่วไป เครื่องจักรญี่ปุ่น |
| ANSI150P | อเมริกา (ASME B16.5) | Class พิกัดแรงดัน/อุณหภูมิ | ระบบนำเข้าจากอเมริกา/สากล |
| PN10 / PN16 | ยุโรป | แรงดันใช้งานเป็นบาร์โดยตรง | ระบบนำเข้าจากยุโรป |
เลือกให้ถูกใน 1 คำถาม
ระบบท่อหรืออุปกรณ์เดิมของคุณใช้มาตรฐานอะไรอยู่? ต้องเลือกให้ตรงกับมาตรฐานเดิมเสมอ เพราะขนาดวงรูสลักและจำนวนรูของแต่ละมาตรฐานไม่เท่ากัน ต่อไขว้กันไม่ได้ ถ้าไม่แน่ใจว่าระบบเดิมเป็นมาตรฐานไหน ให้เช็กจากตัวหนังสือที่ปั๊มอยู่บนหน้าแปลนเดิม หรือส่งรูปมาให้ทีมงานช่วยเช็ก
🔗 อ่านเพิ่ม: ปะเก็นหน้าแปลน (Flange Gasket) คืออะไร เลือกยังไงไม่ให้รั่ว
สรุป
JIS10K, ANSI150P, PN10/16 คือมาตรฐานหน้าแปลนจาก 3 ภูมิภาค (ญี่ปุ่น, อเมริกา, ยุโรป) ที่มีขนาดและจำนวนรูสลักต่างกัน สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องเลือกให้ตรงกับมาตรฐานที่ระบบท่อหรืออุปกรณ์เดิมใช้อยู่ ไม่ใช่เลือกตามความคุ้นเคยหรือราคา
ส่งรูปหน้าแปลนเดิมมาให้ RICHTECH ONE ช่วยเช็ก หรือเลือกสเปกเองผ่าน Spec Builder ขอใบเสนอราคาฟรี ส่งทั่วไทย โทร 02-853-9648
ไปที่ Spec Builder →
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
JIS10K มาจากมาตรฐานประเทศไหน นิยมใช้กับงานแบบไหน?
JIS (Japanese Industrial Standards) เป็นมาตรฐานญี่ปุ่น เลข 10K หมายถึงระดับแรงดันที่รับได้ นิยมใช้มากในไทยเพราะเครื่องจักรและอุปกรณ์จากญี่ปุ่นเข้ามาเยอะ พบได้ทั่วไปในโรงงานอุตสาหกรรมไทย
ANSI150P คืออะไร ต่างจาก JIS10K ยังไง?
ANSI (American National Standards Institute) เป็นมาตรฐานอเมริกา เลข 150 หมายถึง Class 150 ตามมาตรฐาน ASME B16.5 ขนาดวงรูสลักและจำนวนรูต่างจาก JIS10K ใช้ไขว้กันไม่ได้ ต้องเลือกให้ตรงกับระบบเดิม
PN10 กับ PN16 ต่างกันยังไง?
PN (Pressure Nominal) เป็นมาตรฐานยุโรป ตัวเลขหลัง PN บอกแรงดันใช้งานเป็นบาร์ (bar) PN10 รับแรงดันได้ประมาณ 10 บาร์ ส่วน PN16 รับได้ประมาณ 16 บาร์ (สูงกว่า) เลือกตามแรงดันใช้งานจริงของระบบ
ใช้หน้าแปลนผิดมาตรฐานต่อกันได้ไหม?
โดยทั่วไปไม่ได้ เพราะแต่ละมาตรฐานมีขนาดวงรูสลัก จำนวนรู และเส้นผ่านศูนย์กลางหน้าแปลนต่างกัน ต่อกันไม่สนิทหรือรูสลักไม่ตรงกัน ต้องเลือกมาตรฐานให้ตรงกับระบบท่อหรืออุปกรณ์เดิมเสมอ